توسّم ( فراست ) چه زيباست اگر از سخن زهير در معلّقه‌اش شروع كنيم كه گفت : و فيهنّ ملهى لطيّف و منظر * أنيق لعين الناظر المتوسّم « 1 » ابن انبارى متوسّم را به متثبّت ( با دقّت‌نظر ) شرح كرده است . و از كلابى نقل كرده است كه متوسّم كسى است كه نظاره مىكند . خداوند فرموده است : إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِلْمُتَوَسِّمِينَ « 2 » ؛ يعنى براى نظاره‌كنندگان با بصيرت . قمى نيشابورى دربارهء اين آيه مىگويد : « يعنى براى انسانهاى بافراست ؛ و حقيقت توسّم ، فراست و ژرف‌نظرى است تا حقيقت شىء را بشناسد ؛ و بيان تأمّل و تفكّر است . » راغب مىگويد : « يعنى براى عبرت‌گيرندگان عارف ؛ اين توسّم همان است كه گروهى آن را هوش ، گروهى فراست و گروهى زيركى مىنامند . » به نظر طبرى : « در آن نشانه‌ها و دلالتهايى است براى انسانهاى زيرك و عبرت‌آموز ، به واسطهء نشانه‌ها و عبرتهاى خداوند . » وى در تفسير مشهورش از قتاده نقل مىكند كه گفت : براى عبرت‌آموزان . همچنين از مجاهد نقل مىكند كه گفت : براى زيركان . ابو نعيم [ اصفهانى ] در حلية الاولياء از قول امام صادق ( ع ) روايت كرده است كه ايشان « متوسّمين » را به زيركان تفسير

--> ( 1 ) - در ( وضع و لباس و اوضاع آنها ) سرگرمى و لذّت بود براى شخص خوش طبع ، و منظره‌اى زيبا براى تماشاگر بافر است . ( 2 ) - حجر ( 15 ) آيهء 75 : به يقين در اين [ كيفر ] براى هوشياران عبرتهاست .